Arılar 9 Gün Anasız Nasıl Baş Eder?

Bir bal arısı kolonisi ana arısını aniden kaybettiğinde tepkisi anlık olur ve birkaç düzeyde gerçekleşir: davranışsal, biyolojik ve fizyolojik. Arılar, kaybın yaşandığı anda kovanda genç yavru bulunması koşuluyla 9 gün ana arısız hayatta kalabilir; ancak bu süre zarfında konuları ve çalışma yapıları önemli ölçüde değişir.

Davranışsal tepki ve ilk saatler Arılar ana arının yokluğunu çok hızlı fark eder; genellikle kaybolmasından 10 ila 30 dakika içinde. Bu durum, normalde süperorganizmi bir arada tutan ve işçilerdeki yumurtalık gelişimini baskılayan kraliçe maddesinin (9-okso-2-desenik asit) tedarikinin aniden kesilmesinden kaynaklanır.

• Huzursuzluk: Koloni şiddetli bir heyecan durumuna düşer. Arılar sanki birini arıyormuş gibi kovanın ön duvarında ve uçuş deliği çevresinde kaotik biçimde koşuşturur.
• Akustik sinyaller: Anasızlığın karakteristik bir belirtisi, koloninin zaman zaman arıların „ağlaması” olarak adlandırılan kederli, düzensiz ve uzun süre devam eden bir uğultu çıkarmasıdır.

Kurtarma mekanizması: Ana gözlerinin inşası Yuvada yumurta veya genç larvalar (2–3 günlüğe kadar) kalmışsa, arı kolonisi yok olmaz; bunun yerine eksik yetimlik denen bir duruma geçer.

• Yeni ana arı yetiştirilmesi: Arılar birkaç genç işçi larvasını seçer, hücrelerini genişletir ve onları yoğun biçimde arı sütüyle beslemeye başlar. Bu şekilde acil ana gözleri oluşturulur.
• 9 gün sonraki durum: Bu kritik zaman dilimidir. Ana arı larvası çok hızlı gelişir ve yumurtanın bırakılmasından yaklaşık 8–9 gün sonra (ya da larva evresinden 5 gün sonra) ana gözü kapatılır. Dolayısıyla ana arının kaybından 9 gün sonra kovanda kapalı acil ana gözlerinin bulunması gerekir.
• Yavru teşhisi: 9 gün sonra yuvada taze açık yavru (yumurta ve genç larvalar) kalmaz; çünkü eski ana arının bıraktığı tüm larvalar o zamana kadar kapatılmış olur. Yalnızca kapalı yavrunun varlığı, arıcı için ana arının kovanda en az 9 gündür bulunmadığının açık bir sinyalidir.

Fizyolojik değişiklikler ve döl arısı tehdidi Koloninin yeni bir ana arı yetiştirme imkânı yoksa (genç yavru yok), tam yetimlik durumu ortaya çıkar ve bu durum 9 günden sonra koloninin çöküşüne yol açmaya başlar.

• Anatomik döl arıları: Normal bir kolonide bakıcı arılar arı sütünü larvalar için harcar. Ana arı ve genç larvalar olmayınca işçiler protein açısından zengin arı sütü fazlasını kendileri tüketmeye başlar. Bu, yumurtalıklarının büyümeye başlamasına yol açar. 9 gün sonra işçilerin önemli bir kısmı artık anatomik döl arısına dönüşmüş olabilir (yumurtalıkları gelişmiştir ama henüz yumurta bırakmamaktadır).
• Fizyolojik döl arıları: İşçilerin toplu olarak dölsüz yumurta bırakması (fizyolojik döl arıları) genellikle ana arının kaybından 25–30 gün sonra gerçekleşse de ilk 9 gün içinde müdahale edilmemesi, koloninin bu geri dönüşü olmayan duruma çok daha hızlı ulaşmasına neden olur.

Koloninin performansına ve çalışmasına etkisi Ana arının yokluğu koloninin yaşam enerjisini dramatik biçimde düşürür.

• Aktivite düşüşü: Arılar nektar ve polen toplama şevkini yitirir.
• İnşaatın durması: Balmumu üretimi ve yeni petek yapımı durur. Koloni inşaat çerçevesi takmışsa, 9 gün sonra bu çerçeve boş kalır ya da üzerinde yalnızca düzensiz erkek arı „dilleri” bulunur.
• Rezerv depolama: Beslenecek yavru kalmadığından (ki zaten azalmaktadır), arılar normalde yavrunun bulunması gereken yuvanın tam ortasındaki boş gözlere rastgele bal depolayabilir.

Özetle, 9 gün ana arısız kalan arıların ya kapalı acil ana gözleri vardır ve yeni ana arının çıkmasını beklemektedirler (bu yaklaşık bir hafta içinde gerçekleşir), ya da —yavruları yoksa— arıcının müdahalesi olmaksızın mahkûm olan bir döl arısı kolonisine dönüşme yolundadırlar.